อย่าเปรียบเทียบชีวิต เพราะแต่ละคนมีบททดสอบต่างกัน
ในโลกยุคปัจจุบันที่เต็มไปด้วยสื่อสังคมออนไลน์ เราสามารถมองเห็นชีวิตของผู้อื่นได้เพียงปลายนิ้ว ไม่ว่าจะเป็นความสำเร็จ ความสุข หรือภาพลักษณ์ที่ดูสมบูรณ์แบบ จนบางครั้งโดยไม่รู้ตัว เราเริ่มนำชีวิตของตนเองไปเปรียบเทียบกับผู้อื่น และเกิดความรู้สึกว่าชีวิตของเรายัง “ไม่ดีพอ” เมื่อเทียบกับใครบางคน
การเปรียบเทียบชีวิต อาจดูเป็นเรื่องธรรมดา แต่แท้จริงแล้วมันคือหนึ่งในสาเหตุสำคัญที่บั่นทอนความสุขและความสงบในหัวใจของมนุษย์ เพราะเมื่อเรามองชีวิตของคนอื่นผ่าน “ภาพที่เขาเลือกให้เราเห็น” เราก็มักลืมไปว่า ทุกคนต่างมีมุมที่เราไม่เคยรู้ มีความเหนื่อย ความทุกข์ และบททดสอบที่ซ่อนอยู่ภายใน
ศาสนาอิสลามได้ให้หลักคิดที่ลึกซึ้งเกี่ยวกับเรื่องนี้ โดยสอนให้มนุษย์ตระหนักว่า ชีวิตของแต่ละคนถูกกำหนดด้วยบททดสอบที่แตกต่างกัน อัลกุรอานได้กล่าวว่า
“และเราจะทดสอบพวกเจ้า ด้วยความกลัว ความหิว และการสูญเสียในทรัพย์สิน ชีวิต และผลผลิต และจงแจ้งข่าวดีแก่บรรดาผู้อดทน” (อัล-บะเกาะเราะฮ์ 2:155)
อายะฮ์นี้สะท้อนให้เห็นว่า “บททดสอบ” เป็นส่วนหนึ่งของชีวิตมนุษย์ ไม่มีใครที่ไม่ถูกทดสอบ เพียงแต่รูปแบบของบททดสอบนั้นแตกต่างกัน บางคนถูกทดสอบด้วยความยากจน บางคนถูกทดสอบด้วยความร่ำรวย บางคนถูกทดสอบด้วยความล้มเหลว ในขณะที่บางคนอาจถูกทดสอบด้วยความสำเร็จ
ดังนั้น การนำชีวิตของเราไปเปรียบเทียบกับผู้อื่น จึงเปรียบเสมือนการตัดสิน “เรื่องราวทั้งเล่ม” จากเพียง “หน้าปก” ที่เราเห็น เพราะเราไม่เคยรู้เลยว่าเบื้องหลังของความสำเร็จนั้นมีน้ำตาและความพยายามมากเพียงใด หรือเบื้องหลังของรอยยิ้มนั้นมีความเจ็บปวดซ่อนอยู่แค่ไหน
ท่านศาสดามูฮัมหมัด ﷺ ยังได้สอนแนวทางที่ช่วยให้มนุษย์หลุดพ้นจากกับดักของการเปรียบเทียบ โดยท่านกล่าวว่า
“จงมองไปยังผู้ที่อยู่ต่ำกว่าพวกท่าน (ในเรื่องดุนยา) และอย่ามองไปยังผู้ที่อยู่สูงกว่า เพราะนั่นจะทำให้พวกท่านไม่ดูแคลนสิ่งที่อัลลอฮ์ทรงประทานแก่พวกท่าน”
คำสอนนี้ไม่ได้ห้ามการพัฒนาตนเอง แต่เป็นการสอนให้เรามองชีวิตด้วยสายตาแห่งความกตัญญู เมื่อเราหันไปมองผู้ที่มีน้อยกว่า เราจะเริ่มเห็นคุณค่าของสิ่งที่เรามี และหัวใจจะเต็มไปด้วยความพอใจมากขึ้น แทนที่จะเต็มไปด้วยความอิจฉาหรือความรู้สึกด้อยค่า
ในความเป็นจริง ชีวิตของแต่ละคนเปรียบเสมือน “สนามสอบ” ที่พระผู้เป็นเจ้าทรงออกข้อสอบไม่เหมือนกัน บางคนได้ข้อสอบที่ยากในช่วงต้นชีวิต บางคนได้ข้อสอบที่ยากในช่วงหลัง บางคนดูเหมือนง่ายในสายตาคนอื่น แต่ภายในกลับเต็มไปด้วยความหนักหนา การเปรียบเทียบกันจึงไม่ใช่สิ่งที่ยุติธรรม เพราะเราไม่ได้อยู่ในเงื่อนไขเดียวกัน
สิ่งที่สำคัญกว่าการเปรียบเทียบ คือการ “เข้าใจบททดสอบของตนเอง” และทำหน้าที่ของเราให้ดีที่สุดในบริบทที่เราอยู่ เมื่อเรายอมรับว่าชีวิตของเราเป็นการทดสอบจากอัลลอฮ์ เราจะเริ่มเปลี่ยนมุมมองจาก “ทำไมฉันถึงเป็นแบบนี้” ไปสู่ “ฉันจะผ่านบททดสอบนี้อย่างไรให้ดีที่สุด”
การหยุดเปรียบเทียบ ยังช่วยให้เรามีความสุขกับชีวิตของตนเองมากขึ้น เราจะไม่รู้สึกว่าต้องแข่งขันกับใครตลอดเวลา ไม่ต้องกังวลว่าจะ “ตามใครไม่ทัน” เพราะเราเข้าใจว่า เส้นทางของแต่ละคนถูกออกแบบมาไม่เหมือนกัน และความสำเร็จของแต่ละคนก็มีเวลาของมันเอง
ยิ่งไปกว่านั้น เมื่อเราหยุดเปรียบเทียบ เราจะเริ่มมี “หัวใจที่บริสุทธิ์” ต่อผู้อื่น เราจะสามารถยินดีกับความสำเร็จของคนอื่นได้โดยไม่รู้สึกเจ็บปวด และสามารถให้กำลังใจผู้อื่นได้อย่างจริงใจ นี่คือคุณลักษณะของหัวใจที่มีศรัทธาและความมั่นคงภายใน
ในท้ายที่สุด ชีวิตที่มีความสุขไม่ใช่ชีวิตที่ดีกว่าคนอื่น แต่คือชีวิตที่ “เข้าใจตัวเอง” และ “พอใจกับสิ่งที่พระผู้เป็นเจ้าทรงกำหนด” เมื่อเราเลิกเปรียบเทียบ เราจะค้นพบว่า ความสงบไม่ได้อยู่ที่การมีมากกว่าคนอื่น แต่อยู่ที่การมีหัวใจที่ยอมรับและขอบคุณในสิ่งที่มี
“อย่าใช้ชีวิตของคนอื่นมาเป็นมาตรวัดชีวิตของเรา เพราะพระผู้เป็นเจ้ามิได้สร้างเรามาเพื่อเป็นใคร แต่สร้างเรามาเพื่อเป็น ‘ตัวเรา’ ที่ดีที่สุด”
บทความโดย : เชคฮัมกา แอเหย็บ