بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
อิสรภาพที่แท้จริง เริ่มต้นจากการไม่เป็นทาสของความกลัว
เมื่อกล่าวถึงคำว่า “อิสรภาพ” คนส่วนใหญ่มักนึกถึงการมีสิทธิเลือก การดำเนินชีวิตโดยไม่มีผู้ใดมาบังคับ หรือการปลดปล่อยตนเองจากการกดขี่ของผู้อื่น แต่ในมุมมองของอิสลาม อิสรภาพมิใช่เพียงการหลุดพ้นจากโซ่ตรวนภายนอก หากเป็นการปลดปล่อยหัวใจจากพันธนาการภายใน โดยเฉพาะ “ความกลัว” ที่ทำให้มนุษย์ยอมละทิ้งความจริง ยอมจำนนต่อความอยุติธรรม และยอมแลกศักดิ์ศรีกับความปลอดภัยชั่วคราว
เหตุการณ์กัรบะลาอ์คือภาพสะท้อนของการต่อสู้ระหว่าง “ผู้ที่เป็นอิสระ” กับ “ผู้ที่ตกเป็นทาสของความกลัว” แม้อิมามฮูเซน (อ.) จะมีกำลังพลเพียงเล็กน้อย แต่พระองค์กลับเป็นผู้ที่มีอิสรภาพอย่างแท้จริง เพราะไม่มีสิ่งใดทำให้พระองค์ยอมจำนนต่อความอธรรมได้ แม้จะต้องแลกด้วยชีวิตของตนเอง ครอบครัว และสหายผู้ซื่อสัตย์
อัลกุรอานกล่าวว่า
﴿فَلَا تَخَافُوهُمْ وَخَافُونِ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ﴾
“ดังนั้น พวกเจ้าจงอย่ากลัวพวกเขา แต่จงเกรงกลัวข้า หากพวกเจ้าเป็นผู้ศรัทธา” (ซูเราะฮ์ อาลิอิมรอน 3:175)
อายะฮ์นี้ชี้ให้เห็นว่า ความกลัวที่ไม่ถูกต้องทำให้มนุษย์สูญเสียอิสรภาพ เพราะเมื่อหัวใจหวาดกลัวอำนาจ ทรัพย์สิน หรือมนุษย์ด้วยกันเอง มนุษย์ก็พร้อมจะละทิ้งหลักการเพื่อรักษาผลประโยชน์ของตน แต่เมื่อหัวใจเกรงกลัวอัลลอฮ์เพียงผู้เดียว ความกลัวต่อสิ่งอื่นจะลดลง และมนุษย์จะสามารถยืนหยัดอยู่บนความจริงได้อย่างมั่นคง
อิมามอะลี (อ.) ได้กล่าวไว้ว่า
لَا تَكُنْ عَبْدَ غَيْرِكَ وَقَدْ جَعَلَكَ اللَّهُ حُرًّا
“อย่าเป็นทาสของผู้อื่น ทั้งที่อัลลอฮ์ทรงสร้างเจ้าให้เป็นผู้มีอิสรภาพ” (นะฮ์ญุลบะลาเฆาะฮ์ จดหมายฉบับที่ 31)
คำกล่าวนี้มิได้หมายถึงการเป็นทาสในเชิงกายภาพเท่านั้น แต่รวมถึงการเป็นทาสของเงินทอง ชื่อเสียง ตำแหน่ง ความโลภ และเหนือสิ่งอื่นใด คือการเป็นทาสของ “ความกลัว” เพราะผู้ที่กลัวสูญเสียผลประโยชน์ ย่อมพร้อมจะประนีประนอมกับความอยุติธรรมโดยไม่รู้ตัว
เหตุการณ์กัรบะลาอ์เป็นบทพิสูจน์ที่ชัดเจนที่สุด บรรดาทหารของยะซีดมิใช่ทุกคนที่เกลียดอิมามฮูเซน หลายคนรู้ว่าพระองค์คือหลานของท่านศาสดามุฮัมมัด (ศ็อลฯ) หลายคนรู้ว่าพระองค์อยู่บนสัจธรรม แต่พวกเขาเลือกอยู่ฝ่ายยะซีด เพราะกลัวเสียตำแหน่ง กลัวเสียเงินเดือน กลัวถูกลงโทษ หรือกลัวอำนาจของผู้ปกครอง ความกลัวจึงทำให้พวกเขาสูญเสียอิสรภาพทางจิตวิญญาณ
ตรงกันข้าม บรรดาสหายของอิมามฮูเซน (อ.) ต่างเป็นแบบอย่างของผู้ที่หลุดพ้นจากความกลัว ไม่ว่าจะเป็นท่านฮะบีบ บิน มุซอฮิร มุสลิม บิน เอาซะญะฮ์ ซุฮัยร์ บิน ก็อยน์ หรือบรรดาหนุ่มน้อยแห่งอะฮ์ลุลบัยต์ พวกเขารู้ดีว่าการอยู่เคียงข้างอิมามฮูเซนหมายถึงความตาย แต่ก็ยังเลือกเดินบนเส้นทางนั้น เพราะสำหรับพวกเขา ความจริงมีค่ามากกว่าชีวิต
อิมามฮูเซน (อ.) ได้กล่าวประโยคที่กลายเป็นหลักคิดอันยิ่งใหญ่ของมนุษยชาติว่า
هَيْهَاتَ مِنَّا الذِّلَّةُ
“ความอัปยศนั้น ห่างไกลจากเรา” (บิฮารุลอันวาร เล่ม 45)
ถ้อยคำนี้มิใช่เพียงการประกาศปฏิเสธการยอมจำนน แต่คือการประกาศว่า ผู้ศรัทธาจะไม่ยอมเป็นทาสของความกลัว ไม่ว่าความกลัวนั้นจะมาในรูปของอำนาจ ความรุนแรง หรือการสูญเสียชีวิตก็ตาม
อัลกุรอานยังได้ปลอบโยนผู้ศรัทธาที่กล้าหาญว่า
﴿أَلَا إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ﴾
“พึงรู้เถิดว่า แท้จริงบรรดาผู้เป็นมิตรของอัลลอฮ์นั้น จะไม่มีความหวาดกลัวเหนือพวกเขา และพวกเขาจะไม่โศกเศร้า” (ซูเราะฮ์ ยูนุส 10:62)
อายะฮ์นี้มิได้หมายความว่าผู้ศรัทธาจะไม่รู้สึกหวาดหวั่นตามธรรมชาติของมนุษย์ แต่หมายถึงการที่หัวใจของพวกเขาไม่ถูกความกลัวครอบงำจนละทิ้งหน้าที่และความรับผิดชอบต่ออัลลอฮ์
ท่านศาสดามุฮัมมัด (ศ็อลฯ) กล่าวว่า
أَفْضَلُ الْجِهَادِ كَلِمَةُ عَدْلٍ عِنْدَ سُلْطَانٍ جَائِرٍ
“ญิฮาดที่ประเสริฐที่สุด คือการกล่าวถ้อยคำแห่งสัจธรรมต่อหน้าผู้ปกครองที่อธรรม” (บันทึกโดย อบูดาวูด และอัตติรมิซีย์)
ฮะดีษบทนี้แสดงให้เห็นว่า การต่อสู้ที่ยิ่งใหญ่ที่สุดมิใช่เพียงการใช้อาวุธ แต่คือการเอาชนะความกลัวภายในหัวใจ จนสามารถกล่าวความจริงต่อหน้าอำนาจที่ไม่เป็นธรรมได้ ซึ่งอิมามฮูเซน (อ.) คือผู้ปฏิบัติฮะดีษนี้อย่างสมบูรณ์ที่สุด
ในโลกปัจจุบัน แม้เราอาจไม่ได้เผชิญสนามรบเช่นกัรบะลาอ์ แต่เราต่างมี “ยะซีด” ในรูปแบบของความกลัวอยู่ในชีวิต ไม่ว่าจะเป็นความกลัวที่จะถูกวิพากษ์วิจารณ์ ความกลัวที่จะเสียผลประโยชน์ ความกลัวที่จะยืนหยัดในสิ่งที่ถูกต้อง หรือความกลัวที่จะทำความดีเมื่อคนส่วนใหญ่เลือกทำในสิ่งตรงกันข้าม หากเราปล่อยให้ความกลัวเหล่านี้ควบคุมชีวิต เราก็ยังไม่เป็นอิสระอย่างแท้จริง
กัรบะลาอ์จึงมิใช่เพียงเหตุการณ์ในหน้าประวัติศาสตร์ หากเป็นโรงเรียนที่สอนให้มนุษย์รู้ว่า อิสรภาพเริ่มต้นจากหัวใจที่ศรัทธาต่ออัลลอฮ์เพียงผู้เดียว เมื่อหัวใจไม่ยอมก้มหัวให้แก่ความกลัว มนุษย์ก็จะสามารถยืนหยัดเพื่อความจริง แม้ต้องเผชิญบททดสอบอันยิ่งใหญ่
ดังนั้น ผู้ที่เดินตามแนวทางของอิมามฮูเซน (อ.) จึงมิใช่ผู้ที่เพียงร้องไห้ให้กับกัรบะลาอ์ แต่คือผู้ที่นำบทเรียนของกัรบะลาอ์มาเปลี่ยนแปลงชีวิต กล้าที่จะพูดความจริง กล้าที่จะปกป้องผู้ถูกกดขี่ กล้าที่จะรักษาหลักการ และกล้าที่จะเลือกอัลลอฮ์เหนือทุกสิ่ง
เพราะอิสรภาพที่แท้จริง มิใช่การทำทุกสิ่งที่ใจต้องการ หากคือการที่หัวใจไม่ตกเป็นทาสของสิ่งใด นอกจากอัลลอฮ์เพียงพระองค์เดียว และเมื่อความกลัวหมดอำนาจเหนือหัวใจ มนุษย์ก็จะค้นพบอิสรภาพที่แท้จริง ดังที่อิมามฮูเซน (อ.) ได้แสดงให้โลกเห็น ณ แผ่นดินกัรบะลาอ์
บทความโดย : เชคฮัมกา แอเหย็บ