ท่านศาสดามุฮัมมัด (ศ็อลฯ) ได้กล่าวถึงลักษณะของผู้คนที่หลงลืมที่สุดและผู้ที่มั่งคั่งโดยไม่ต้องพึ่งพาสิ่งใดมากที่สุด ไว้ในหะดีษทหนึ่ง ซึ่งถูกรวบรวมไว้ในหนังสือ มิชกาต อัลอันวาร ของท่านเชค ต๊อบรอซี ว่า:
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) أَغْفَلُ النَّاسِ مَنْ لَمْ يَتَّعِظْ بِتَغَيُّرِ الدُّنْيَا مِنْ حَالٍ إِلَى حَالٍ وَ أَغْنَى النَّاسِ مَنْ لَمْ يَكُنْ لِلْحِرْصِ أَسِيرا
“ผู้ที่หลงลืมที่สุด คือผู้ที่ไม่เรียนรู้อะไรเลยจากความเปลี่ยนแปลงของโลกจากสภาพหนึ่งไปสู่อีกสภาพหนึ่ง และผู้ที่มั่งคั่งที่สุด คือผู้ที่ไม่ตกเป็นทาสของความโลภ”
อธิบาย:
- ผู้ที่หลงลืมที่สุด:
คำว่า “غافلترین (ฆอฟิล-ตะรีน)” ในภาษาอาหรับหมายถึง “คนที่หลงลืมที่สุด” หรือ “ผู้ที่ไม่ใส่ใจ/ไม่ตระหนัก” ถึงสิ่งสำคัญในชีวิต เช่น ความจริงของโลก ความตาย หรือความไม่จีรังของวัตถุ
“จากความเปลี่ยนแปลงของโลกจากสภาพหนึ่งไปสู่อีกสภาพหนึ่ง” หมายถึง: โลกนี้ไม่มีสิ่งใดคงที่ เช่น ความมั่งคั่งอาจกลายเป็นความยากจน สุขภาพอาจกลายเป็นความเจ็บป่วย
คนที่ไม่ตระหนักถึงสิ่งเหล่านี้ ไม่เรียนรู้หรือเตือนใจตนจากประสบการณ์ที่เห็น เช่น เห็นคนรวยล้มละลาย เห็นคนตายจากไป แต่ยังใช้ชีวิตโดยไม่ใส่ใจหรือเตรียมตัวสำหรับชีวิตหลังความตาย คนเหล่านี้คือ “ผู้ที่หลงลืมที่สุด”
ข้อคิด: ความเปลี่ยนแปลงของโลกควรเป็นบทเรียนให้เรารู้ว่าชีวิตนี้สั้น ไม่แน่นอน และควรใช้เวลาให้มีคุณค่า
- ผู้ที่มั่งคั่งที่สุด:
คำว่า “أغنى الناس (อะฆ์นา นาส)” แปลว่า “คนที่ร่ำรวยที่สุด” หรือ “มั่งคั่งที่สุด” แต่ไม่ใช่ในแง่ทรัพย์สินเงินทองเท่านั้น
“คือผู้ที่ไม่ตกเป็นทาสของความโลภ” หมายถึง: คนที่ถึงแม้จะไม่ได้ร่ำรวย แต่จิตใจสงบ ไม่โลภ ไม่กระหายมากขึ้นเรื่อย ๆ เขาคือคนที่ มีอิสรภาพจากภายใน ความโลภทำให้คนไม่มีวันพอ ไม่ว่าจะมีเท่าไหร่ก็ไม่พอใจคนที่ปล่อยวางจากความโลภ คือผู้ที่มีความสุขและพอเพียง จึงถือว่า “มั่งคั่ง” กว่าคนที่มีมากแต่ใจยังหิวกระหาย
ข้อคิด: ความมั่งคั่งที่แท้จริงอยู่ที่การพอใจในสิ่งที่มี ไม่ใช่การมีมากที่สุด
สรุป: ความตระหนัก (การใคร่ครวญ) คือกุญแจสำคัญที่ทำให้มนุษย์ไม่หลงทาง
ความพอเพียง คือทางสู่ความสงบสุขที่แท้จริง หะดีษบทนี้เตือนให้เราใช้ชีวิตอย่างมีสติ ไม่หลงในความเปลี่ยนแปลงของโลก และไม่ตกเป็นทาสของความอยาก
บทความโดย : เชคยูซุฟ เพชรกาหรีม